ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΑ ΙΔΙΑ ΚΟΜΠΛΙΜΕΝΤΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ: ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ

«Είσαι υπέροχος», «τι όμορφος που είσαι», «είσαι ο καλύτερος»… Κάποιοι άνθρωποι φαίνεται να έχουν πάντα το ίδιο κομπλιμέντο για όλους. Είναι απλώς ευγενικοί ή προσπαθούν να κερδίσουν τη συμπάθεια των άλλων; Η ψυχολογία εξηγεί τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την κολακεία και γιατί μεγαλύτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφέρεται κάποιος παρά τα όμορφα λόγια του.

Όλοι έχουμε συναντήσει ανθρώπους που μοιράζουν κομπλιμέντα με μεγάλη ευκολία. Είτε μιλούν σε έναν φίλο είτε σε έναν συνάδελφο είτε σε κάποιον που μόλις γνώρισαν, οι φιλοφρονήσεις τους μοιάζουν σχεδόν ίδιες. Στην αρχή, αυτή η συμπεριφορά μπορεί να φαίνεται γλυκιά και ευχάριστη. Με τον καιρό, όμως, ίσως γεννηθεί ένα ερώτημα: τα εννοούν πραγματικά ή λένε ό,τι πιστεύουν ότι θέλει να ακούσει ο άλλος;

Η απάντηση δεν είναι πάντα απλή. Ένα κομπλιμέντο μπορεί να αποτελεί αυθόρμητη έκφραση θαυμασμού, έναν τρόπο κοινωνικής προσέγγισης ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια προσπάθεια να κερδίσει κάποιος την εύνοια ενός άλλου ανθρώπου. Το γεγονός ότι κάποιος επαναλαμβάνει τις ίδιες φιλοφρονήσεις δεν αρκεί από μόνο του για να αποκαλύψει τις προθέσεις του.

1. Μπορεί να θέλουν να είναι αρεστοί σε όλους

Ορισμένοι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα κομπλιμέντα ως έναν εύκολο τρόπο να δημιουργούν θετικό κλίμα. Θέλουν να κάνουν καλή εντύπωση, να αποφύγουν την αμηχανία και να αισθάνονται ότι οι γύρω τους τούς συμπαθούν.

Για αυτούς, μια φιλοφρόνηση λειτουργεί σαν κοινωνική «γέφυρα». Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ψεύτικοι ή χειριστικοί. Μπορεί απλώς να δυσκολεύονται να ξεκινήσουν μια συζήτηση ή να θεωρούν ότι τα θετικά λόγια βοηθούν τις σχέσεις.

Σε κάποιες περιπτώσεις, η ανάγκη για αποδοχή μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να προσαρμόζει υπερβολικά τη συμπεριφορά του ανάλογα με το ποιος βρίσκεται απέναντί του. Το ζητούμενο δεν είναι αν κάνει κομπλιμέντα, αλλά αν νιώθει ότι πρέπει διαρκώς να κερδίζει την έγκριση των άλλων.

2. Μερικοί χρησιμοποιούν την κολακεία για να κερδίσουν κάτι

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε ένα ειλικρινές κομπλιμέντο και στην κολακεία που χρησιμοποιείται ως μέσο επιρροής.

Ένα άτομο μπορεί να επαινεί συστηματικά κάποιον επειδή θέλει να κερδίσει τη συμπάθειά του, να διευκολύνει ένα αίτημά του ή να αποκτήσει κάποιο πλεονέκτημα. Αυτό μπορεί να συμβεί στον χώρο εργασίας, στις κοινωνικές σχέσεις, αλλά και στην προσωπική ζωή.

Το σημαντικό είναι να παρατηρούμε αν τα κομπλιμέντα εμφανίζονται κυρίως όταν ο άλλος χρειάζεται μια χάρη ή όταν θέλει να πετύχει κάτι. Αν η υπερβολική γλυκύτητα συνοδεύεται από πίεση, απαιτήσεις ή προσπάθεια να δημιουργηθεί αίσθημα υποχρέωσης, τότε αξίζει να είμαστε πιο προσεκτικοί.

Ωστόσο, δεν είναι σωστό να θεωρούμε κάθε φιλοφρόνηση ύποπτη. Η πρόθεση φαίνεται καλύτερα μέσα από ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο συμπεριφοράς και όχι από μία μεμονωμένη κουβέντα.

3. Ίσως δυσκολεύονται να εκφραστούν με πιο προσωπικό τρόπο

Δεν είναι όλοι εξίσου άνετοι όταν πρόκειται να εκφράσουν συναισθήματα ή να περιγράψουν τι εκτιμούν σε έναν άνθρωπο. Κάποιοι καταφεύγουν σε γενικές φράσεις, όπως «είσαι τέλειος» ή «είσαι καταπληκτικός», επειδή δεν ξέρουν πώς να γίνουν πιο συγκεκριμένοι.

Έτσι, μπορεί να επαναλαμβάνουν τις ίδιες λέξεις σε διαφορετικούς ανθρώπους χωρίς να έχουν πρόθεση να εξαπατήσουν κανέναν.

Ένα πιο προσωπικό και ουσιαστικό κομπλιμέντο συνήθως συνδέεται με κάτι συγκεκριμένο: μια πράξη καλοσύνης, μια προσπάθεια, μια δεξιότητα ή ένα χαρακτηριστικό που ο άλλος έχει παρατηρήσει πραγματικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα γενικά κομπλιμέντα είναι απαραίτητα ανειλικρινή. Σημαίνει απλώς ότι η συγκεκριμένη παρατήρηση μπορεί να δείχνει καλύτερα τι ακριβώς εκτιμά κάποιος σε εμάς.

4. Τι δείχνουν οι ψυχολογικές έρευνες για τα κομπλιμέντα;

Οι έρευνες δεν υποστηρίζουν την ιδέα ότι όποιος κάνει συχνά κομπλιμέντα είναι αυτομάτως χειριστικός.

Μελέτες που δημοσιεύθηκαν σε επιστημονικά περιοδικά ψυχολογίας έχουν δείξει ότι τα ειλικρινή κομπλιμέντα μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση τόσο εκείνου που τα προσφέρει όσο και εκείνου που τα δέχεται. Μάλιστα, αρκετοί άνθρωποι υποτιμούν το πόσο ευχάριστα θα νιώσει ο άλλος όταν ακούσει μια θετική και ειλικρινή κουβέντα.

Από την άλλη πλευρά, η έρευνα για την κοινωνική επιρροή δείχνει ότι οι φιλοφρονήσεις μπορούν, σε ορισμένες συνθήκες, να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε εκείνον που τις προσφέρει και να μας κάνουν πιο δεκτικούς σε ένα αίτημά του.

Με άλλα λόγια, τα κομπλιμέντα μπορούν να έχουν διαφορετικές λειτουργίες. Μπορεί να εκφράζουν αυθεντική εκτίμηση, να διευκολύνουν την επικοινωνία ή να χρησιμοποιούνται στρατηγικά. Δεν υπάρχει ένας μοναδικός ψυχολογικός λόγος που να εξηγεί κάθε άνθρωπο που τα χρησιμοποιεί συχνά.

5. Πώς ξεχωρίζουμε την ειλικρίνεια από την υπερβολική κολακεία;

Δεν υπάρχει κάποιο αλάνθαστο τεστ που να αποκαλύπτει αν κάποιος εννοεί όσα λέει. Υπάρχουν, όμως, ορισμένα στοιχεία που μπορούμε να παρατηρήσουμε:

• Αν τα λόγια του συμφωνούν με τις πράξεις του. Ένας άνθρωπος που σε εκτιμά πραγματικά δεν το δείχνει μόνο με φιλοφρονήσεις, αλλά και με σεβασμό, συνέπεια και ενδιαφέρον.

• Αν τα κομπλιμέντα του είναι συγκεκριμένα. Το να αναγνωρίζει κάτι που πραγματικά έκανες ή ένα χαρακτηριστικό που έχει παρατηρήσει μπορεί να δείχνει ουσιαστικότερη προσοχή.

• Αν η συμπεριφορά του αλλάζει όταν δεν έχει κάτι να κερδίσει. Αν παραμένει ευγενικός και υποστηρικτικός ακόμη και όταν δεν περιμένει αντάλλαγμα, αυτό αποτελεί θετικό στοιχείο.

• Αν σέβεται τα όριά σου. Τα όμορφα λόγια δεν δικαιολογούν πίεση, ενοχές ή απαιτήσεις.

• Αν μπορεί να διαφωνήσει μαζί σου με σεβασμό. Η ειλικρινής εκτίμηση δεν απαιτεί να συμφωνεί κάποιος πάντα μαζί μας ή να μας επαινεί συνεχώς.

Πρέπει να είμαστε καχύποπτοι με όσους κάνουν πολλά κομπλιμέντα;

Όχι απαραίτητα. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι αυθόρμητα εκδηλωτικός, κοινωνικός και γενναιόδωρος με τα καλά του λόγια. Ένας άλλος μπορεί να χρησιμοποιεί την κολακεία για να κερδίσει αποδοχή ή να επηρεάσει τους γύρω του.

Η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στη συχνότητα των κομπλιμέντων, αλλά στο συνολικό πλαίσιο: πώς συμπεριφέρεται αυτός ο άνθρωπος, αν σέβεται τους άλλους, αν είναι συνεπής και αν τα λόγια του συνοδεύονται από πράξεις.