Η ΑΥΣΤΡΑΛΙΑ ΒΑΖΕΙ ΟΡΙΟ ΣΤΑ SOCIAL MEDIA: ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΤΩ ΤΩΝ 16 ΕΤΩΝ

Η Αυστραλία έγινε η πρώτη χώρα που έθεσε σε εφαρμογή ένα τόσο αυστηρό εθνικό όριο για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά κάτω των 16 ετών. Από τις 10 Δεκεμβρίου 2025, οι μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα ώστε οι Αυστραλοί κάτω των 16 ετών να μην μπορούν να διατηρούν ή να δημιουργούν λογαριασμούς.

Η νομοθεσία αποτελεί μία από τις πιο αυστηρές προσπάθειες παγκοσμίως για τον περιορισμό της πρόσβασης των παιδιών στα social media. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανησυχία για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η συνεχής χρήση των πλατφορμών στην ψυχική υγεία, στην ασφάλεια και στην καθημερινότητα των ανηλίκων.

Το μέτρο αφορά μεγάλες πλατφόρμες όπως το Instagram, το Facebook, το TikTok, το Snapchat, το YouTube, το Reddit, το X, το Threads και το Twitch, αν και το ποια υπηρεσία θεωρείται ότι εμπίπτει στη νομοθεσία μπορεί να εξελίσσεται καθώς αλλάζουν οι πλατφόρμες και οι λειτουργίες τους.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η ευθύνη δεν μεταφέρεται στα παιδιά ή στους γονείς. Οι ίδιες οι πλατφόρμες είναι εκείνες που πρέπει να λάβουν «εύλογα μέτρα» για να εμποδίσουν τους κάτω των 16 ετών να διατηρούν λογαριασμούς. Για τις εταιρείες που δεν συμμορφώνονται προβλέπονται ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα, τα οποία μπορούν να φτάσουν περίπου τα 49,5 εκατομμύρια αυστραλιανά δολάρια.

Η αυστραλιανή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο στόχος δεν είναι να τιμωρηθούν τα παιδιά επειδή χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, αλλά να τους δοθεί περισσότερος χρόνος πριν εκτεθούν σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που μπορεί να κρύβει σημαντικούς κινδύνους. Τα παιδιά κάτω των 16 ετών δεν αντιμετωπίζουν ποινές επειδή έχουν ή προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν έναν λογαριασμό.

Η απαγόρευση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι ανήλικοι αποκόπτονται πλήρως από το διαδίκτυο. Μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν υπηρεσίες που δεν εμπίπτουν στους συγκεκριμένους περιορισμούς, ενώ μπορούν επίσης να βλέπουν ορισμένο δημόσια διαθέσιμο περιεχόμενο χωρίς να χρειάζεται να έχουν λογαριασμό.

Η εφαρμογή του μέτρου έχει προκαλέσει έντονη συζήτηση. Οι υποστηρικτές θεωρούν ότι αποτελεί ένα απαραίτητο βήμα για την προστασία των παιδιών από την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, διαδικτυακό εκφοβισμό, παρενόχληση και άλλους κινδύνους. Οι επικριτές, από την άλλη πλευρά, εκφράζουν ανησυχίες για την ιδιωτικότητα, την αποτελεσματικότητα των τεχνολογιών επαλήθευσης ηλικίας και το κατά πόσο μια γενική απαγόρευση μπορεί πραγματικά να απομακρύνει τους εφήβους από τα social media.

Και τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι η εφαρμογή της απαγόρευσης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Έρευνα της αυστραλιανής αρχής eSafety, τρεις μήνες μετά την έναρξη του μέτρου, διαπίστωσε ότι πάνω από οκτώ στους δέκα εφήβους συνέχιζαν να χρησιμοποιούν social media. Παράλληλα, το ποσοστό των παιδιών ηλικίας 10 έως 15 ετών που δήλωναν ότι διαθέτουν λογαριασμό είχε μειωθεί από περίπου 52% πριν από την εφαρμογή της νομοθεσίας σε περίπου 42% τρεις μήνες αργότερα.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν και τη μεγάλη δυσκολία του εγχειρήματος. Πολλά παιδιά εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση επειδή οι πλατφόρμες δεν καταφέρνουν πάντα να επιβεβαιώσουν με ακρίβεια την ηλικία των χρηστών. Ορισμένοι ανήλικοι χρησιμοποιούν επίσης ψευδείς ημερομηνίες γέννησης, γεγονός που καθιστά την εφαρμογή της απαγόρευσης ακόμη πιο δύσκολη.

Παρά τις δυσκολίες, η Αυστραλία φαίνεται αποφασισμένη να συνεχίσει την προσπάθεια. Η κυβέρνηση έχει ήδη εξετάσει τρόπους ενίσχυσης των εξουσιών της αρμόδιας αρχής, ώστε οι πλατφόρμες να υποχρεώνονται πιο αποτελεσματικά να τηρούν τους κανόνες.

Η αυστραλιανή απόφαση έχει προκαλέσει ενδιαφέρον και σε άλλες χώρες. Κυβερνήσεις σε Ευρώπη και αλλού εξετάζουν πλέον παρόμοιες προσεγγίσεις, καθώς η συζήτηση για το αν τα παιδιά πρέπει να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στα social media γίνεται ολοένα πιο έντονη.