ΞΕΜΑΤΙΑΣΜΑ ΜΕ ΛΑΔΙ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΟΥ ΔΙΑΛΥΕΤΑΙ ΤΕΛΕΙΩΣ: ΠΩΣ ΕΞΗΓΕΙΤΑΙ; ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ;

Από τα πιο παλιά λαϊκά έθιμα στην Ελλάδα είναι το ξεμάτιασμα με λάδι στο νερό.

Σε πολλά σπίτια, ακόμα και σήμερα, όταν κάποιος νιώθει ξαφνική αδιαθεσία, πονοκέφαλο, ζάλη, βάρος στο σώμα ή μια ανεξήγητη κακοτυχία, υπάρχει η παράδοση να ρίχνουν λίγες σταγόνες λάδι σε ένα ποτήρι ή μπολ με νερό.

Και τότε συμβαίνει κάτι που για πολλούς μοιάζει ανεξήγητο:

Το λάδι σχηματίζει περίεργους κύκλους, απλώνεται, σπάει σε μικρές σταγόνες ή σε κάποιες περιπτώσεις φαίνεται να διαλύεται σχεδόν τελείως μέσα στο νερό.

Για όσους πιστεύουν στο μάτι, αυτό θεωρείται σημάδι ότι «έφυγε η αρνητική ενέργεια».

Πώς όμως εξηγείται αυτό το φαινόμενο;

ΤΙ ΠΙΣΤΕΥΕΙ Η ΛΑΪΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΞΕΜΑΤΙΑΣΜΑ

Η πίστη στο «μάτι» υπάρχει εδώ και αιώνες σε πολλούς πολιτισμούς.

Στην ελληνική παράδοση θεωρείται ότι ένα έντονο βλέμμα, είτε από ζήλια είτε από θαυμασμό είτε από κακή πρόθεση, μπορεί να προκαλέσει σε κάποιον αδυναμία, πονοκέφαλο, αναστάτωση ή μια γενική αίσθηση ότι «κάτι δεν πάει καλά».

Η διαδικασία του ξεματιάσματος συνήθως γίνεται με μια προσευχή που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά.

Ο άνθρωπος που το κάνει ρίχνει λάδι στο νερό και παρατηρεί την αντίδραση.

Αν το λάδι «σπάσει», πολλοί λένε:

«Το άτομο ήταν ματιασμένο».

Αν το λάδι μείνει συγκεντρωμένο στην επιφάνεια, θεωρείται από κάποιους ότι δεν υπήρχε μάτι.

ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ;

Η επιστήμη δεν έχει βρει αποδείξεις ότι το «μάτι» είναι μια πραγματική δύναμη που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Ωστόσο, το φαινόμενο με το λάδι και το νερό έχει μια πολύ γνωστή φυσική εξήγηση.

Το λάδι και το νερό είναι δύο ουσίες που δεν αναμειγνύονται εύκολα.

Ο λόγος είναι ότι έχουν διαφορετική χημική δομή.

Το νερό είναι πολικό υγρό, ενώ το λάδι είναι μη πολικό.

Με απλά λόγια:

Το νερό «ταιριάζει» με το νερό.

Το λάδι «ταιριάζει» με το λάδι.

Γι’ αυτό συνήθως το λάδι σχηματίζει μικρές σταγόνες που επιπλέουν στην επιφάνεια.

Όμως η εικόνα μπορεί να αλλάξει ανάλογα με:

• την ποσότητα του λαδιού,
• την καθαρότητα του νερού,
• το είδος του δοχείου,
• τη θερμοκρασία,
• τις κινήσεις του χεριού,
• μικρές ουσίες που μπορεί να υπάρχουν στο νερό.

Μερικές φορές, πολύ μικρές σταγόνες λαδιού διασπώνται και δημιουργούν την εντύπωση ότι το λάδι «χάνεται» ή «διαλύεται».

Στην πραγματικότητα όμως δεν εξαφανίζεται.

Απλώς χωρίζεται σε πολύ μικρά σταγονίδια που διασκορπίζονται.

ΓΙΑΤΙ ΠΟΛΛΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΝΙΩΘΟΥΝ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΞΕΜΑΤΙΑΣΜΑ;

Εδώ υπάρχει και η ψυχολογική πλευρά.

Όταν κάποιος πιστεύει ότι έχει «μάτι», συχνά αισθάνεται άγχος, φόβο ή ένταση.

Μια τελετουργία που γίνεται με ηρεμία, προσοχή και πίστη μπορεί να προκαλέσει ένα αίσθημα ανακούφισης.

Η ψυχολογία ονομάζει αυτό το φαινόμενο φαινόμενο placebo.

Δηλαδή η βελτίωση μπορεί να έρθει επειδή ο άνθρωπος πιστεύει ότι κάτι τον βοήθησε.

Το συναίσθημα όμως της ανακούφισης μπορεί να είναι πραγματικό.

ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΞΕΜΑΤΙΑΣΜΑ;

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ειδική ευχή για τη βασκανία, η οποία υπάρχει στα εκκλησιαστικά βιβλία.

Η εκκλησιαστική προσέγγιση δεν αντιμετωπίζει το θέμα ως «μαγική πράξη» ή τεχνική που λειτουργεί αυτόματα.

Η έμφαση δίνεται στην προσευχή, στην πίστη και στην προστασία του ανθρώπου από οτιδήποτε θεωρείται πνευματικά επιβλαβές.

Παράλληλα, πολλοί ιερείς τονίζουν ότι δεν πρέπει κάθε σωματικό σύμπτωμα να αποδίδεται στο μάτι.

Ένας έντονος πονοκέφαλος, μια αδιαθεσία ή μια αλλαγή στη διάθεση μπορεί να έχουν και φυσικές αιτίες και χρειάζεται η ανάλογη αντιμετώπιση.

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ;

Το ξεμάτιασμα με λάδι στο νερό βρίσκεται εδώ και αιώνες ανάμεσα στην παράδοση, την πίστη και την ανθρώπινη ανάγκη να εξηγήσουμε πράγματα που μας φοβίζουν.

Η επιστήμη εξηγεί τη συμπεριφορά του λαδιού μέσα στο νερό με τη φυσική και τη χημεία.

Η πίστη βλέπει σε αυτή τη διαδικασία ένα πνευματικό νόημα.

Και ίσως αυτό είναι που κάνει το έθιμο να επιβιώνει μέχρι σήμερα:

Για κάποιους είναι ένα φαινόμενο της φύσης.

Για άλλους είναι μια πράξη πίστης.

Και για πολλούς Έλληνες…

είναι ένα κομμάτι μιας παράδοσης που περνά από γενιά σε γενιά.

Γιατί τελικά, το ερώτημα παραμένει:
όταν το λάδι «σπάει» στο νερό… βλέπουμε απλώς μια χημική αντίδραση ή κάτι που δεν έχουμε ακόμα καταλάβει;