ΕΙΔΗ ΑΧΡΩΜΑΤΟΨΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΝΤΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ

Η αχρωματοψία είναι μια διαταραχή της όρασης κατά την οποία το άτομο δυσκολεύεται να ξεχωρίσει ορισμένα χρώματα. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος βλέπει τον κόσμο ασπρόμαυρο. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι με αχρωματοψία βλέπουν χρώματα, αλλά με διαφορετικό τρόπο από τον συνηθισμένο.

Η κατάσταση σχετίζεται κυρίως με τα κωνία του αμφιβληστροειδούς, δηλαδή τα ειδικά κύτταρα του ματιού που αντιλαμβάνονται το κόκκινο, το πράσινο και το μπλε φως. Όταν ένα ή περισσότερα από αυτά δεν λειτουργούν σωστά, εμφανίζεται κάποια μορφή αχρωματοψίας.

Η ΠΙΟ ΣΥΧΝΗ ΜΟΡΦΗ: ΚΟΚΚΙΝΟ – ΠΡΑΣΙΝΟ

Η πιο συνηθισμένη μορφή αχρωματοψίας αφορά τη δυσκολία διάκρισης του κόκκινου και του πράσινου. Εμφανίζεται πολύ συχνότερα στους άνδρες λόγω γενετικής κληρονομικότητας.

Πώς βλέπουν περίπου τα χρώματα

• Το πράσινο μπορεί να φαίνεται καφέ ή γκριζωπό.
• Το κόκκινο μπορεί να μοιάζει πιο σκούρο ή καφετί.
• Χρώματα όπως το πορτοκαλί, το καφέ και το πράσινο συχνά μοιάζουν μεταξύ τους.

Για παράδειγμα, ένα ώριμο κόκκινο μήλο πάνω σε πράσινο γρασίδι ίσως να μη ξεχωρίζει εύκολα.

ΠΡΩΤΑΝΟΠΙΑ: ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ

Στην πρωτανοπία, τα κύτταρα που αντιλαμβάνονται το κόκκινο φως απουσιάζουν ή λειτουργούν ελάχιστα.

Τι βλέπει το άτομο

• Τα κόκκινα χρώματα φαίνονται πιο σκοτεινά.
• Το κόκκινο και το πράσινο συγχέονται έντονα.
• Οι αποχρώσεις του μωβ μπορεί να μοιάζουν μπλε.

Ένα φωτεινό κόκκινο φανάρι μπορεί να φαίνεται θαμπό ή καφετί αντί για έντονο κόκκινο.

ΔΕΥΤΕΡΑΝΟΠΙΑ: ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ

Η δευτερανοπία είναι παρόμοια με την πρωτανοπία, αλλά αφορά τους υποδοχείς του πράσινου.

Πώς επηρεάζεται η όραση

• Το πράσινο και το κίτρινο συχνά μοιάζουν.
• Το κόκκινο μπορεί να φαίνεται πιο καφέ.
• Η διάκριση ανάμεσα σε φυσικά χρώματα, όπως φύλλα και χώμα, γίνεται δυσκολότερη.

Πολλοί άνθρωποι με αυτή τη μορφή δεν αντιλαμβάνονται αμέσως ότι έχουν αχρωματοψία, επειδή έχουν μάθει να αναγνωρίζουν τα αντικείμενα από τη φωτεινότητα ή το σχήμα τους.

ΜΠΛΕ – ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΧΡΩΜΑΤΟΨΙΑ

Αυτή η μορφή είναι πιο σπάνια και επηρεάζει την αντίληψη του μπλε και του κίτρινου.

Τι βλέπουν περίπου

• Το μπλε μπορεί να φαίνεται πρασινωπό.
• Το κίτρινο ίσως μοιάζει ανοιχτό γκρι ή λευκό.
• Η διάκριση ανάμεσα σε μωβ και κόκκινο γίνεται δύσκολη.

Ο ουρανός, για παράδειγμα, μπορεί να φαίνεται πιο ξεθωριασμένος ή πρασινωπός αντί για καθαρό μπλε.

ΟΛΙΚΗ ΑΧΡΩΜΑΤΟΨΙΑ

Η πιο σπάνια και σοβαρή μορφή είναι η ολική αχρωματοψία ή αχρωματοψία πλήρους τύπου.

Πώς βλέπουν οι άνθρωποι αυτοί

• Ο κόσμος φαίνεται σχεδόν ασπρόμαυρος.
• Υπάρχουν μόνο αποχρώσεις του γκρι.
• Συχνά υπάρχει μεγάλη ευαισθησία στο φως και μειωμένη οπτική οξύτητα.

Η καθημερινότητα μπορεί να γίνει δύσκολη σε έντονο φωτισμό, ενώ η αναγνώριση χρωματικών σημάτων βασίζεται περισσότερο στη θέση ή τη φωτεινότητα.

ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

Οι περισσότεροι άνθρωποι με αχρωματοψία ζουν φυσιολογικά χωρίς σοβαρούς περιορισμούς. Ωστόσο, μπορεί να δυσκολεύονται:

• στην επιλογή ρούχων,
• στην ανάγνωση χρωματικών χαρτών ή γραφημάτων,
• στην αναγνώριση φωτεινών σηματοδοτών,
• σε επαγγέλματα όπου η σωστή αναγνώριση χρωμάτων είναι απαραίτητη.

Πολλοί αναπτύσσουν τρόπους προσαρμογής και συχνά αντιλαμβάνονται λεπτομέρειες που οι υπόλοιποι αγνοούν.