ΜΑΘΕ ΠΟΙΑ ΧΩΡΑ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΙΟ ΚΟΝΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΣΤΗ ΓΗ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΙΟ ΨΗΛΟΥΣ

Το ύψος των ανθρώπων διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Αν και τα γονίδια παίζουν καθοριστικό ρόλο, η διατροφή, η υγεία κατά την παιδική ηλικία και οι συνθήκες διαβίωσης επηρεάζουν επίσης το πόσο ψηλά θα αναπτυχθεί ένας άνθρωπος. Δύο χώρες που ξεχωρίζουν στις διεθνείς μελέτες είναι η Γουατεμάλα, όπου καταγράφονται ιδιαίτερα χαμηλοί μέσοι όροι ύψους στις γυναίκες, και η Ολλανδία, η οποία είναι γνωστή για τους ψηλούς κατοίκους της.

Γουατεμάλα: ανάμεσα στους χαμηλότερους μέσους όρους ύψους

Μια μεγάλη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2016 στο περιοδικό eLife ανέλυσε 1.472 πληθυσμιακές έρευνες, με μετρήσεις από περισσότερα από 18,6 εκατομμύρια άτομα σε 200 χώρες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά της, οι γυναίκες που γεννήθηκαν στη Γουατεμάλα το 1996 είχαν μέσο εκτιμώμενο ύψος περίπου 149,4 εκατοστά.

Το εύρημα αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι κάτοικοι της χώρας είναι κοντοί. Πρόκειται για έναν μέσο όρο, ο οποίος περιλαμβάνει ανθρώπους με διαφορετικό ύψος. Επίσης, η ίδια μελέτη διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που είχαν γεννηθεί στη Γουατεμάλα το 1896 είχαν ακόμη χαμηλότερο μέσο ύψος, περίπου 140,3 εκατοστά.

Η διαφορά ανάμεσα στις γενιές δείχνει πόσο σημαντικές είναι οι συνθήκες στις οποίες μεγαλώνουν τα παιδιά. Η ανεπαρκής διατροφή, οι συχνές λοιμώξεις και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη. Στη Γουατεμάλα, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες έχουν συμβάλει σε προβλήματα παιδικής υποθρεψίας, ιδιαίτερα σε ορισμένες κοινότητες.

Ολλανδία: η χώρα των ψηλών ανθρώπων

Στην άλλη πλευρά βρίσκεται η Ολλανδία, η οποία συγκαταλέγεται σταθερά στις χώρες με τους ψηλότερους πληθυσμούς παγκοσμίως. Στην ίδια επιστημονική μελέτη, οι άνδρες που γεννήθηκαν στην Ολλανδία το 1996 είχαν μέσο εκτιμώμενο ύψος περίπου 182,5 εκατοστά, ένα από τα υψηλότερα επίπεδα στον κόσμο.

Το μεγάλο ύψος των Ολλανδών δεν εξηγείται από έναν μόνο παράγοντα. Οι κληρονομικές προδιαθέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο, ενώ η καλή διατροφή, η πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και οι ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης κατά την παιδική ηλικία μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να φτάσουν πιο κοντά στο γενετικό τους δυναμικό.

Η συχνή κατανάλωση γαλακτοκομικών και άλλων τροφών που παρέχουν πρωτεΐνες και απαραίτητα θρεπτικά συστατικά αποτελεί μέρος της διατροφικής εικόνας της χώρας, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να εξηγήσει το ύψος του πληθυσμού. Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη τροφή που να κάνει τους ανθρώπους ψηλούς.

Γιατί διαφέρουν τόσο πολύ οι πληθυσμοί;

Το τελικό ύψος διαμορφώνεται από τη συνεργασία πολλών παραγόντων. Τα γονίδια επηρεάζουν τις δυνατότητες ανάπτυξης, ενώ η επαρκής διατροφή, η γενικότερη υγεία και οι συνθήκες ζωής καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό αν αυτές οι δυνατότητες θα αξιοποιηθούν.

Οι συγκρίσεις μεταξύ χωρών χρειάζονται, ωστόσο, προσοχή. Τα αποτελέσματα εξαρτώνται από το φύλο, τη γενιά που εξετάζεται και τον τρόπο με τον οποίο συλλέχθηκαν τα δεδομένα. Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να λέμε απλώς ότι μία χώρα έχει τους κοντύτερους ή τους ψηλότερους ανθρώπους χωρίς να διευκρινίζουμε ποιον πληθυσμό και ποια χρονική περίοδο αφορά η μέτρηση.