ΣΚΟΝΑΚΙΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ – ΓΙΑΤΙ ΟΜΩΣ ΤΑ ΠΙΟ «ΕΞΥΠΝΑ» ΣΚΟΝΑΚΙΑ ΤΑ ΦΤΙΑΧΝΟΥΝ ΣΥΧΝΑ ΟΙ ΚΑΚΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ;

Υπάρχει ένα παράδοξο που σχεδόν όλοι όσοι έχουν περάσει από σχολική τάξη γνωρίζουν καλά: οι μαθητές που έχουν διαβάσει περισσότερο μπορεί να μη χρειάζονται καν σκονάκι, ενώ εκείνοι που άνοιξαν το βιβλίο τελευταία στιγμή μπορούν να εμφανιστούν στην εξέταση με ένα μικροσκοπικό χαρτάκι που μοιάζει να περιέχει… ολόκληρο το σχολικό βιβλίο!

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που τα σκονάκια έχουν αποκτήσει τη δική τους «τεχνολογία». Μικροσκοπικά γράμματα, σύμβολα, συντομογραφίες, αριθμοί, χρώματα και απίστευτη οργάνωση. Και κάπου εδώ γεννιέται το ερώτημα: μήπως οι κακοί μαθητές είναι τελικά πιο δημιουργικοί όταν φτιάχνουν σκονάκια;

ΤΟ ΣΚΟΝΑΚΙ ΩΣ… ΜΙΚΡΟ ΕΡΓΟ ΤΕΧΝΗΣ

Για να δημιουργηθεί ένα πραγματικά «έξυπνο» σκονάκι, δεν αρκεί να αντιγράψει κάποιος ολόκληρες σελίδες από το βιβλίο.

Χρειάζεται επιλογή.

Ο μαθητής πρέπει να αποφασίσει ποια πληροφορία αξίζει να μπει, ποια μπορεί να παραλειφθεί και ποια μπορεί να γραφτεί με δύο λέξεις αντί για μία ολόκληρη πρόταση.

Κάπως έτσι, ένα τεράστιο κεφάλαιο μπορεί να μετατραπεί σε μερικές γραμμές.

Ο μαθητής χρησιμοποιεί συντομογραφίες, αρχικά λέξεων, βελάκια και σύμβολα. Μια ολόκληρη έννοια μπορεί να χωρέσει σε ένα γράμμα ή σε έναν αριθμό.

Το αποτέλεσμα είναι ένα μικρό «κλειδί» που υποτίθεται ότι θα του θυμίσει όλα όσα δεν πρόλαβε να μάθει.

Και εδώ βρίσκεται η ειρωνεία.

Για να φτιάξεις ένα καλό σκονάκι, πρέπει πρώτα να έχεις καταλάβει την ύλη.

ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΤΟΣΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΙ;

Ένας μαθητής που διαβάζει συστηματικά έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: δεν χρειάζεται να θυμάται κάθε πληροφορία μέσα από ένα μικρό χαρτάκι.

Έχει ήδη οργανώσει την ύλη στο μυαλό του.

Αντίθετα, ο μαθητής που έχει αφήσει το διάβασμα για την τελευταία στιγμή ψάχνει έναν τρόπο να κάνει τη δουλειά όσο πιο γρήγορα και αποτελεσματικά γίνεται.

Και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αρκετή δημιουργικότητα.

Το σκονάκι γίνεται ένα είδος «συμπυκνωμένης γνώσης». Ο μαθητής προσπαθεί να πάρει δεκάδες σελίδες και να τις μετατρέψει σε λίγες λέξεις.

Δεν είναι απαραίτητα θέμα εξυπνάδας. Είναι περισσότερο θέμα κίνητρου, πίεσης και ανάγκης να βρεθεί μια λύση.

ΟΙ «ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ» ΤΟΥ ΣΚΟΝΑΚΙΟΥ

Υπάρχουν μαθητές που έχουν εξελίξει το σκονάκι σε πραγματική επιστήμη.

Μπορούν να γράψουν τόσο μικρά γράμματα που χρειάζεται σχεδόν μεγεθυντικός φακός για να τα διαβάσεις. Άλλοι χρησιμοποιούν μόνο αρχικά, σύμβολα και αριθμούς.

Κάποιοι οργανώνουν τις πληροφορίες με τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να βρουν αυτό που ψάχνουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Και υπάρχει πάντα ο μαθητής που έχει φτιάξει ένα σκονάκι τόσο καλά οργανωμένο, ώστε σχεδόν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως κανονικό σημείωμα επανάληψης.

Το πιο αστείο είναι ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο μαθητής έχει αφιερώσει περισσότερο χρόνο για να φτιάξει το σκονάκι από όσο θα χρειαζόταν για να διαβάσει την ίδια ύλη!

ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ: ΤΟ ΣΚΟΝΑΚΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΝΑ ΘΥΜΑΣΑΙ

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια.

Η διαδικασία δημιουργίας ενός σύντομου σημειώματος μπορεί να λειτουργήσει ως μορφή επανάληψης.

Όταν ένας μαθητής διαβάζει μια μεγάλη παράγραφο και προσπαθεί να την περιορίσει σε λίγες λέξεις, αναγκάζεται να καταλάβει ποιο είναι το βασικό νόημα.

Όταν μετατρέπει έναν ολόκληρο τύπο σε ένα μικρό σύμβολο, τον επεξεργάζεται νοητικά.

Και όταν οργανώνει την ύλη σε κατηγορίες, δημιουργεί συνδέσεις μεταξύ των πληροφοριών.

Με άλλα λόγια, το γράψιμο του σκονάκι μπορεί να είναι πιο χρήσιμο από το ίδιο το σκονάκι.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η τεχνική των σύντομων σημειώσεων και της συμπύκνωσης της ύλης χρησιμοποιείται ευρύτερα στη μελέτη.

Βέβαια, υπάρχει μια μεγάλη διαφορά: άλλο να φτιάχνεις ένα μικρό «σκονάκι» για να κάνεις επανάληψη στο σπίτι και άλλο να το χρησιμοποιείς κρυφά μέσα στην εξέταση.

Ο ΚΑΛΟΣ ΜΑΘΗΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΚΟΝΑΚΙ

Και οι καλοί μαθητές μπορεί να φτιάξουν σκονάκια.

Η διαφορά είναι ότι συχνά δεν τα χρειάζονται την ώρα της εξέτασης.

Μπορεί να γράψουν σε μία σελίδα όλους τους βασικούς τύπους, τις ημερομηνίες, τις έννοιες ή τα σημεία ενός κεφαλαίου και στη συνέχεια να διαβάσουν μόνο αυτή τη συμπυκνωμένη έκδοση.

Έτσι, το σκονάκι μετατρέπεται από μέσο αντιγραφής σε εργαλείο επανάληψης.

Και ίσως εδώ βρίσκεται το πραγματικό «κόλπο».

Δεν χρειάζεται να έχεις ένα χαρτάκι κρυμμένο στην τσέπη σου. Αν έχεις καταφέρει να συμπυκνώσεις σωστά την ύλη, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να την έχεις ήδη μάθει.

ΕΞΥΠΝΟΣ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΚΑΛΟΣ ΜΑΘΗΤΗΣ

Το γεγονός ότι κάποιος φτιάχνει ένα εντυπωσιακό σκονάκι δεν σημαίνει ότι είναι πιο έξυπνος από έναν μαθητή που δεν το κάνει.

Η σχολική επίδοση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: συστηματικό διάβασμα, συγκέντρωση, μνήμη, κίνητρο, τρόπο μάθησης και πολλές φορές από το πόσο καλά ταιριάζει η διδασκαλία στον συγκεκριμένο μαθητή.

Ένας μαθητής που δυσκολεύεται στο σχολείο μπορεί να είναι εξαιρετικά δημιουργικός, πρακτικός ή γρήγορος στην επίλυση προβλημάτων.

Το σχολείο, όμως, δεν μετρά πάντα αυτές τις ικανότητες.

Γι’ αυτό και ο χαρακτηρισμός «κακός μαθητής» μπορεί να είναι παραπλανητικός. Ένας μαθητής μπορεί να μην αποδίδει καλά σε ένα διαγώνισμα και ταυτόχρονα να διαθέτει δεξιότητες που δεν αποτυπώνονται σε έναν βαθμό.

ΤΕΛΙΚΑ, ΠΟΙΟΣ ΦΤΙΑΧΝΕΙ ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΣΚΟΝΑΚΙΑ;

Η απάντηση μάλλον δεν είναι «οι κακοί μαθητές».

Πιο σωστό θα ήταν να πούμε ότι τα πιο δημιουργικά σκονάκια τα φτιάχνουν συχνά εκείνοι που έχουν τον μεγαλύτερο λόγο να βρουν μια γρήγορη λύση.