ΓΙΑΤΙ ΒΓΗΚΑΝ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΝΤΙΟΥΣ ΠΩΣ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΚΑΙ ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΣΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Τα ανέκδοτα με τους Πόντιους είναι από τα πιο γνωστά στην ελληνική κοινωνία και για πολλούς αποτελούν ένα «παλιό αστείο» που περνά από γενιά σε γενιά. Το ερώτημα όμως παραμένει εύλογο. Πώς ξεκίνησαν και αν έχουν οποιαδήποτε βάση στην πραγματικότητα.

Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στην ιστορία και όχι στη συμπεριφορά των ίδιων των Ποντίων. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον ξεριζωμό οι Πόντιοι πρόσφυγες ήρθαν σε μια Ελλάδα που ήδη αντιμετώπιζε φτώχεια φόβο και ανασφάλεια. Ήταν διαφορετικοί στον τρόπο ομιλίας στα έθιμα και στην προφορά και αυτό τους έκανε εύκολο στόχο. Όπως συμβαίνει συχνά σε κοινωνίες που ο «άλλος», ο καινούριος, γίνεται αντικείμενο χλευασμού για να εκτονωθεί η ένταση.

Τα ανέκδοτα δεν γεννήθηκαν επειδή οι Πόντιοι έκαναν πράγματα παράλογα ή αφελή. Γεννήθηκαν γιατί ήταν μια συμπαγής ομάδα με έντονη ταυτότητα. Σε πολλές χώρες συμβαίνει το ίδιο με άλλες ομάδες. Οι Ιρλανδοί οι Βέλγοι οι Πολωνοί έχουν υπάρξει επίσης στόχος αντίστοιχων ανεκδότων χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι λιγότερο έξυπνοι ή ικανοί.

Η πραγματικότητα είναι ακριβώς η αντίθετη. Οι Πόντιοι διακρίθηκαν για την εργατικότητα το πείσμα και την προσαρμοστικότητά τους. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια κατάφεραν να σταθούν στα πόδια τους να χτίσουν κοινότητες να συμβάλουν στην οικονομία στον πολιτισμό και στις τέχνες. Από την επιχειρηματικότητα μέχρι τη μουσική και την επιστήμη η συνεισφορά τους είναι τεράστια.

Όσο για το αν έκαναν όσα λέγονται στα ανέκδοτα η απάντηση είναι ξεκάθαρη. Όχι. Τα ανέκδοτα βασίζονται σε υπερβολή στερεότυπα και φαντασία. Δεν περιγράφουν πραγματικά γεγονότα αλλά χρησιμοποιούν έναν χαρακτήρα για να στηθεί το αστείο. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με κάθε ομάδα που μπαίνει σε τέτοια αφήγηση.

Αξίζει επίσης να ειπωθεί ότι πολλοί Πόντιοι αντιμετώπισαν αυτά τα ανέκδοτα με αυτοσαρκασμό και χιούμορ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα στερεότυπα είναι ακίνδυνα. Όταν επαναλαμβάνονται άκριτα συντηρούν λανθασμένες εντυπώσεις και αδικούν ανθρώπους με πλούσια ιστορία και ταυτότητα.

Σήμερα γνωρίζουμε καλύτερα. Τα ανέκδοτα με τους Πόντιους δεν λένε κάτι για τους Πόντιους. Λένε περισσότερα για τις κοινωνίες που έχουν ανάγκη να γελούν εις βάρος κάποιου άλλου. Και όσο μεγαλώνει η γνώση τόσο μικραίνει η ανάγκη για τέτοιου είδους χιούμορ.