ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ, ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΤΕΡΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

Η ενδομητρίωση είναι μια χρόνια πάθηση που επηρεάζει περίπου 1 στις 10 γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας παγκοσμίως, δηλαδή περίπου 190 εκατομμύρια γυναίκες. Προκαλείται από την παρουσία ιστού παρόμοιου με το ενδομήτριο έξω από τη μήτρα, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, πόνο και δημιουργία ουλώδους ιστού.

ΠΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΕΤΕ;

Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι ο έντονος πόνος κατά την περίοδο, όμως η ενδομητρίωση δεν περιορίζεται σε αυτόν. Μπορεί να προκαλέσει χρόνιο πυελικό πόνο, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, πόνο κατά την ούρηση ή την κένωση του εντέρου, έντονη ή παρατεταμένη αιμορραγία, φούσκωμα, ναυτία και κόπωση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέεται επίσης με δυσκολία επίτευξης εγκυμοσύνης. Η νόσος μπορεί να εμφανιστεί κυρίως στην πύελο, αλλά σπανιότερα μπορεί να εντοπιστεί και εκτός αυτής.

ΓΙΑΤΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙ;

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι ότι τα συμπτώματα διαφέρουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα. Κάποιες μπορεί να έχουν έντονα συμπτώματα, ενώ άλλες να μην παρουσιάζουν καθόλου.

Η αξιολόγηση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό και συζήτηση για τον κύκλο, τον πόνο και άλλα συμπτώματα. Σήμερα χρησιμοποιούνται κυρίως απεικονιστικές εξετάσεις, όπως υπερηχογράφημα και μαγνητική τομογραφία, ανάλογα με την περίπτωση. Η λαπαροσκόπηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά δεν θεωρείται απαραίτητο να προηγείται κάθε θεραπείας.

ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ;

Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα θεραπεία που να εξαλείφει οριστικά την ενδομητρίωση. Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, την έκταση της νόσου, την ηλικία, τις πιθανές παρενέργειες και κυρίως το εάν υπάρχει επιθυμία για εγκυμοσύνη.

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Για τον πόνο μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναλγητικά, ενώ σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ορμονικές θεραπείες, όπως συνδυασμένα ορμονικά αντισυλληπτικά, προγεσταγόνα και φάρμακα που επηρεάζουν τη δράση της GnRH.

Η επιλογή εξαρτάται από το ιστορικό και τους στόχους κάθε ασθενούς. Ορισμένες ορμονικές θεραπείες δεν είναι κατάλληλες όταν υπάρχει άμεση επιθυμία για εγκυμοσύνη.

ΠΟΤΕ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ;

Σε ορισμένες γυναίκες η χειρουργική αντιμετώπιση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αφαίρεση εστιών ενδομητρίωσης, συμφύσεων ή ουλώδους ιστού, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι σημαντικά ή όταν υπάρχει συγκεκριμένη ανατομική βλάβη.

Η χειρουργική επιλογή πρέπει να εξατομικεύεται, καθώς η έκταση της νόσου και η θέση των εστιών επηρεάζουν τόσο το πιθανό όφελος όσο και τους κινδύνους. Οι ευρωπαϊκές επιστημονικές εταιρείες έχουν αναπτύξει ειδικές συστάσεις για τη χειρουργική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης.

ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΚΑΙ ΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

Η ενδομητρίωση μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα. Όταν υπάρχει δυσκολία σύλληψης, η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει από χειρουργική παρέμβαση σε επιλεγμένες περιπτώσεις έως θεραπείες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, όπως σπερματέγχυση ή εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, τη λειτουργία των ωοθηκών, την έκταση της ενδομητρίωσης και άλλους παράγοντες που αξιολογεί ο ειδικός.

ΤΙ ΝΕΟΤΕΡΟ ΦΕΡΝΕΙ Η ΕΡΕΥΝΑ;

Ένα από τα σημαντικότερα πεδία έρευνας είναι η έγκαιρη και λιγότερο επεμβατική διάγνωση. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι εξετάζονται νέες προσεγγίσεις, όπως εξετάσεις αίματος, αλλά και μέθοδοι που βασίζονται σε δείγματα σάλιου ή εμμηνορροϊκού αίματος. Ωστόσο, αυτές οι μέθοδοι βρίσκονται ακόμη σε ερευνητική ανάπτυξη και δεν αντικαθιστούν την καθιερωμένη ιατρική αξιολόγηση.

Παράλληλα, η σύγχρονη προσέγγιση δίνει μεγαλύτερη έμφαση όχι μόνο στην αντιμετώπιση των εστιών, αλλά και στη συνολική ποιότητα ζωής. Η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με τις ανάγκες, φυσικοθεραπεία, υποστήριξη του πυελικού εδάφους και ψυχολογική υποστήριξη.

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΓΝΟΕΙΤΑΙ

Ο έντονος πόνος περιόδου που επηρεάζει την καθημερινότητα δεν θα πρέπει να θεωρείται απλώς «φυσιολογικός». Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της ενδομητρίωσης και στην επιλογή της κατάλληλης αντιμετώπισης.

Παρότι σήμερα δεν υπάρχει οριστική ίαση, υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές για τον έλεγχο των συμπτωμάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η κατάλληλη προσέγγιση είναι διαφορετική για κάθε γυναίκα και χρειάζεται εξατομικευμένη συζήτηση με γυναικολόγο ή ειδικό στην ενδομητρίωση.