ΠΑΠΑΓΑΛΟΣ: Η ΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΙΚΗ ΤΟΥ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ

Οι παπαγάλοι εντυπωσιάζουν εδώ και αιώνες με την ικανότητά τους να μιμούνται ανθρώπινες λέξεις, γέλια, ήχους τηλεφώνου, κουδούνια και δεκάδες άλλους ήχους του περιβάλλοντος. Δεν πρόκειται όμως για πραγματική ομιλία, αλλά για μια εξαιρετικά ανεπτυγμένη ικανότητα μίμησης.

Γιατί μπορούν να «μιλούν»;

Οι παπαγάλοι διαθέτουν ένα ιδιαίτερα ανεπτυγμένο κέντρο μάθησης στον εγκέφαλό τους, που τους επιτρέπει να απομνημονεύουν και να αναπαράγουν σύνθετους ήχους. Στη φύση χρησιμοποιούν αυτή την ικανότητα για να επικοινωνούν με το σμήνος τους και να αναγνωρίζουν τα άλλα μέλη της ομάδας.

Όταν ζουν με ανθρώπους, θεωρούν την οικογένειά τους το νέο τους «σμήνος». Έτσι προσπαθούν να μιμηθούν τις ανθρώπινες φωνές και τους καθημερινούς ήχους που ακούν συχνότερα.

Πώς παράγουν τους ήχους;

Σε αντίθεση με τους ανθρώπους, οι παπαγάλοι δεν διαθέτουν φωνητικές χορδές. Οι ήχοι παράγονται από ένα ειδικό όργανο που βρίσκεται χαμηλά στην τραχεία και ονομάζεται σύριγγα. Με τη βοήθεια των μυών της σύριγγας, της γλώσσας και του ράμφους μπορούν να ελέγχουν με μεγάλη ακρίβεια τον τόνο και την ένταση των ήχων.

Καταλαβαίνουν αυτά που λένε;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι παπαγάλοι δεν χρησιμοποιούν τις λέξεις με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν οι άνθρωποι. Συνήθως τις συνδέουν με συγκεκριμένες καταστάσεις, πρόσωπα ή ανταμοιβές. Για παράδειγμα, μπορεί να λένε «γεια» όταν κάποιος μπαίνει στο σπίτι ή να επαναλαμβάνουν μια φράση που συνοδεύεται συχνά από προσοχή ή λιχουδιά.

Ορισμένοι παπαγάλοι, με κατάλληλη εκπαίδευση, μπορούν να μάθουν να χρησιμοποιούν κάποιες λέξεις με συνέπεια σε συγκεκριμένα συμφραζόμενα, όμως αυτό διαφέρει από την ανθρώπινη γλωσσική κατανόηση.

Ποια είδη είναι οι καλύτεροι «ομιλητές»;

Μερικά από τα είδη που φημίζονται για την ικανότητά τους να μιμούνται την ανθρώπινη φωνή είναι:

• ο αφρικανικός γκρίζος παπαγάλος,
• οι παπαγάλοι Αμαζονίου,
• οι εκλέκτους,
• τα κοκατού,
• και τα παπαγαλάκια (budgies), τα οποία, παρά το μικρό τους μέγεθος, μπορούν να αποκτήσουν πολύ μεγάλο λεξιλόγιο.

Πώς μαθαίνουν πιο εύκολα;

Οι παπαγάλοι μαθαίνουν καλύτερα όταν:

• ακούνε συχνά τις ίδιες λέξεις,
• οι φράσεις επαναλαμβάνονται με καθαρή προφορά,
• επιβραβεύονται με προσοχή ή λιχουδιές,
• ζουν σε ένα περιβάλλον όπου υπάρχει καθημερινή αλληλεπίδραση.

Η ικανότητα των παπαγάλων να μιμούνται ήχους είναι αποτέλεσμα της υψηλής νοημοσύνης, της κοινωνικής τους φύσης και της ιδιαίτερης ανατομίας του φωνητικού τους συστήματος. Είναι ένας από τους λόγους που αυτά τα εντυπωσιακά πτηνά συγκαταλέγονται στα πιο ευφυή ζώα του κόσμου.