ΓΙΑΤΙ ΟΙ ΚΑΤΣΑΡΙΔΕΣ ΜΑΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΤΟΣΗ ΑΠΩΘΗΣΗ – Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ

Οι κατσαρίδες συγκαταλέγονται στα πιο αντιπαθητικά έντομα για τον άνθρωπο. Ακόμα και η απλή σκέψη τους αρκεί για να προκαλέσει αηδία, φόβο ή πανικό σε πολλούς. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν πρόκειται για τα πιο επικίνδυνα έντομα, ούτε για αυτά που απειλούν άμεσα τη ζωή μας. Τότε γιατί η αντίδρασή μας απέναντί τους είναι τόσο έντονη;

Η αηδία ως μηχανισμός επιβίωσης

Σύμφωνα με την ψυχολογία, η αηδία δεν είναι τυχαία αντίδραση. Αποτελεί έναν εξελικτικό μηχανισμό που έχει σκοπό να μας προστατεύει από πιθανούς κινδύνους για την υγεία μας. Οι κατσαρίδες συνδέονται στο μυαλό μας με βρωμιά, αποσύνθεση, μικρόβια και ασθένειες, ακόμα κι αν δεν τις βλέπουμε πάντα σε τέτοιες συνθήκες.

Ο εγκέφαλος «χτυπά συναγερμό» προκειμένου να μας κρατήσει μακριά από οτιδήποτε θα μπορούσε να είναι επιβλαβές.

Η απρόβλεπτη συμπεριφορά τους

Ένας ακόμη λόγος που ενισχύει την αποστροφή είναι ο τρόπος που κινούνται. Οι κατσαρίδες είναι γρήγορες, αλλάζουν κατεύθυνση απότομα και συχνά εμφανίζονται απροειδοποίητα. Αυτή η έλλειψη ελέγχου προκαλεί έντονο στρες και φόβο, ειδικά σε κλειστούς χώρους όπως το σπίτι.

Η ξαφνική τους εμφάνιση τη νύχτα ή σε σκοτεινά σημεία επιτείνει την αίσθηση απειλής.

Πολιτισμικοί και κοινωνικοί παράγοντες

Η εικόνα της κατσαρίδας ως «βρώμικου» εντόμου ενισχύεται και κοινωνικά. Από μικρή ηλικία, οι περισσότεροι μαθαίνουμε ότι πρόκειται για κάτι ανεπιθύμητο, που πρέπει να απομακρυνθεί άμεσα. Ταινίες, διαφημίσεις και ιστορίες τρόμου έχουν συμβάλει στη δημιουργία μιας σχεδόν συλλογικής απέχθειας.

Σε αντίθεση, άλλα έντομα που μπορεί να είναι εξίσου επικίνδυνα δεν προκαλούν την ίδια αντίδραση, απλώς επειδή δεν έχουν το ίδιο αρνητικό συμβολισμό.

Φόβος χωρίς λογική βάση

Για πολλούς ανθρώπους, η αποστροφή προς τις κατσαρίδες αγγίζει τα όρια της φοβίας. Η αντίδραση είναι δυσανάλογη με τον πραγματικό κίνδυνο, αλλά απολύτως πραγματική σε ψυχολογικό επίπεδο. Δεν πρόκειται για υπερβολή ή «αδυναμία», αλλά για αυτόματη λειτουργία του εγκεφάλου.

Οι κατσαρίδες δεν μας απωθούν απλώς επειδή είναι έντομα. Μας προκαλούν έντονη αντίδραση επειδή συνδυάζουν στο μυαλό μας έννοιες όπως η μόλυνση, το απρόβλεπτο και η απώλεια ελέγχου. Η ψυχολογία δείχνει ξεκάθαρα ότι η απέχθειά μας έχει βαθιές ρίζες και σχετίζεται άμεσα με την ανάγκη μας για προστασία και ασφάλεια.